WAAROM BESTUDEREN WE DE OPKOMST VAN DE STEDEN?
Het fraaie rijk dat Karel de Grote opbouwde, raakte in verval en plun-
derende Noormannen vielen de kuststreken van Noordwest-Europa aan. In het zuidoosten vielen Hongaren het Duitse Rijk binnen en in Spanje broeide nog altijd de Arabische dreiging. De negende eeuw was vol dreiging.
Koningen en keizers verloren de greep over hun grondgebied en leenmannen en bisschoppen namen hun plaats in. Vanaf de tiende eeuw begon een langzaam herstel, dat uitmondde in een vernieuwing van de politieke, economische en sociale situatie in Europa. Tussen i000 en i 50o werd de basis gelegd voor de Europese verovering van de wereld na 1500.
Een belangrijke rol in de vernieuwing van Europa hebben de kruistochten gespeeld. Het was de eerste aanval van Europa op de wereld buiten Europa. De kruistochten bleken geen blijvend succes, maar vergrootten de kennis van Europa enorm dank zij het contact met vreemde culturen. De handel nam toe en er ontstond vraag naar producten die Europa niet kende. Handelaren verdienden daardoor enorme bedragen. Deze rijkaards gingen zich steeds onafhankelijker opstellen van het gezag van pausen, keizers en koningen. De steden groeiden, nieuwe landbouwgronden werden ontgonnen en grote moerassen werden drooggelegd. Niet langer maakten adel en kerk de dienst uit. De macht kwam in handen van rijke kooplieden en ambachtslieden die in de steden woonden. In dit hoofdstuk zullen we zien hoe het zwaartepunt van de samenleving verschuift van het platteland naar de stad. Daar kwamen de grootste kerken en de grootste handelshuizen. En daar woonden de nieuwe machthebbers. Tot op de dag van vandaag is dat zo gebleven.
In het hart van moderne steden vinden we kerken als de Dom in Utrecht, de Notre-Dame in Parijs, stadhuizen en universiteitsgebouwen, die door de eeuwen hun functie hebben behouden. En dat is een verschil met bouwwerken die uit de oudheid zijn bewaard gebleven, zoals de piramiden, de Acropolis en het Forum Romanum. Al deze gebouwen hebben hun functie verloren.
