Tweeduizend jaar christendom
en islam
Het christendom en de islam zijn monothestische godsdiensten, die veel overeenkomsten hebben. Zo vereren ze dezelfde god en kennen dezelfde profeten. Maar ook zijn er grote verschillen die de afgelopen tweeduizend jaar tot vele oorlogen hebben geleid. De eerste was de slag bij Poitiers; daarna zijn er nog drie grote conflicten geweest. Rond 1100 trokken duizenden christenen uit Europa naar Palestina om het Heilige Land uit handen van de moslims te bevrijden. De vier kruistochten hadden uiteindelijk geen succes.
2 In 1492 viel het laatste islamitische bolwerk in Spanje na lange strijd in christelijke handen.
Tegelijkertijd rukten de islamitische Turken op in Zuidoost-Europa. In 1529 belegerden ze Wenen en tot in het begin van de twintigste eeuw hoorde de Balkan bij het islamitische, Turkse Rijk. Militaire conflicten gaan nooit alleen over godsdienst. Godsdienst geeft een conflict een bepaalde achtergrond. Dat geldt tot de dag van vandaag, bijvoorbeeld in het Midden-Oosten, waar in het conflict tussen Arabieren en Isralieten de verschillen in godsdienst een rol spelen.

Conflicten in de islam
Ook binnen islam en christendom zijn er in de afgelopen tweeduizend jaar heftige conflicten geweest, bijvoorbeeld over de juiste uitleg van de koran of de bijbel. Binnen de islam leidde dit tot het ontstaan van twee richtingen: de soennieten en de sjiieten. De soennieten zien de koran als de enige bron van gezag. Sjiieten geloven daarnaast ook in de goddelijke inspiratie van de imam, de geestelijk leider. Hij kan aan de soera's van de koran een eigen uitleg geven. Toch bleef de heftigheid van de conflicten in de islam beperkt. Dat komt, omdat aanhangers van beide stromingen niet door elkaar wonen. Daarnaast worden godsdienstige kwesties vooral besproken door geleerden.
Conflicten in het christendom Binnen het christendom bespraken bisschoppen godsdienstige conflicten tijdens concilies. Er waren in de middeleeuwen verschillende strijdpunten, waarvan het vraagstuk over de positie en het gezag van de paus in Rome de belangrijkste was. Net gezag van de paus werd alom in twijfel getrokken, bijvoorbeeld in Byzantium. In -054 kwam het tot een breuk. De kerk in Constantinopel scheidde zich af van de kerk in Rome. Daardoor ontstond er een oosters en een westers christendom.
Binnen de kerk van Rome (de rooms- katholieke Kerk) ging de strijd voort. Er ontstonden volksbewegingen in Frankrijk, Bohemen en Engeland die het ge-
zag van paus en kerk verwierpen. In de zestiende eeuw leidde dit tot een scheuring in de kerk en in Europa braken godsdienstoorlogen uit (zie deel 2). In onze tijd vormen verschillen tussen katholieken en protestanten de achtergrond van het geweld in Noord-Ierland.
In de achttiende en negentiende eeuw kwamen het christendom en de godsdienst zelf ter discussie te staan. Geleerden als Voltaire en Spinoza trokken de waarde van de bijbel en andere godsdienstige geschriften in twijfel. Dit leidde tot nieuwe discussies, die tot op de dag van vandaag voortduren.
