Rijstbouw in China
De dalen van de grote Chinese rivieren waren dichtbevolkt. Rijstbouw werd al spoedig heel belangrijk. Rijst groeit met de wortels in het water; in een diepe plas dus, waarin het water wordt vastgehouden door een dijkje. De boeren legden vanuit het rivierdal bergopwaarts steeds nieuwe terrassen aan, die waren omgeven door dijkjes. Zo ontstond het kenmerkende terras- of traptrede-landschap. De aanleg van de terrassen was een heidens karwei, dat langzaam vorderde. Elke generatie bracht nieuw land in cultuur.
Belangrijke uitvindingen
In de periode tussen 5000 en toon voor Chr. zijn belangrijke uitvindingen gedaan. We noemen ze voor het gemak uitvindingen. Maar het was niet zo dat er iemand op zolder het wiel zat uit te vinden. De uitvindingen waren het resultaat van het zoeken naar praktische oplossingen. Stapje voor stapje werd een bepaalde uitvinding verbeterd.
Schrift
Om overzicht te houden over afspraken, voedselvoorraden, leveringen en het personeel was een soort boekhouding onmisbaar. Het begon met streepjes en afbeeldingen. Een poppetje stelde een mens voor, een huis een huis enzovoort. Na verloop van tijd werden de tekeningetjes eenvoudiger. Door ze te combineren kreeg je korte zinnen. Een teken kreeg ook meer betekenissen. Het tekentje voor 'voet' betekende niet alleen 'lopen', maar ook 'gaan' en tenslotte zelfs 'reizen'. De tekens werden gegrift op kleitabletten, die werden gedroogd en bewaard. Het schrift op deze kleitabletten heet het spijkerschrift.
Er kwamen zoveel tekentjes, dat het 'schrift' geleerd moest worden. Dat leidde tot een andere belangrijke uitvinding: de school, waar schrijvers hun opleiding kregen. Leerlingen schreven soms hun belevenissen op. 'Negen slagen met een rietje gehad, gepraat in de les, gespijbeld en door de stad gezworven', vertelt een leerling van vijfduizend jaar geleden. Ook toen al!
De schrijvers schreven rijmpjes en liederen op tabletten. Later lieten koningen gedichten schrijven over hun heldendaden. Ze stelden ook wetten en straffen op schrift. Straffen waren niet mals: zo werden van de zoon, die zijn vader sloeg, beide handen afgehakt.
Last- en trekdieren, het wiel
De belangrijkste technische uitvinding is het wiel. Het wiel stelde de mens in staat om grote hoeveelheden goederen over grote afstanden te vervoeren. Met een kar kon een os of een ezel een drie keer zo zware last trekken als met een slede, de voorganger van de kar. Het wiel was vrij eenvoudig te maken en ging heel lang mee. Er was n nadeel: er moesten wegen worden aangelegd. Het pottenbakkerswiel vereenvoudigde het maken van potten en kruiken.
Het schip
Een heel mooie uitvinding is het schip. Dat is ontwikkeld tussen 2500 en 1500 voor Chr. Vergeleken met het wiel is het schip een grotere stap vooruit. Het bouwen van een schip is veel moeilijker dan het maken van een wiel. Na 2000 voor Chr. zouden de Fenicirs uit het tegenwoordige Libanon de eerste zeevaarders worden.
