We kijken in de jaren vijftig naar het leven van de gewone man. Dat is nogal saai. We kijken in de jaren zestig naar de hippe mensen, met ideen over witte fietsen, vrije liefde en wereldvrede. Veel leuker, maar we moeten niet vergeten dat er in de jaren vijftig ook al van die hippe vogels rondliepen, die in zichzelf gekeerd, vloekend op de hele bende, stonden te swingen op 'cool jazz' en 'bebop'. Het was een klein groepje. Dat geldt ook voor de provo's uit de jaren zestig. Maar ze kregen veel aandacht van een nieuw medium: de televisie. In de jaren zestig was er maar n net, en daar werd veel naar gekeken. Daar zit een verschil met de jaren vijftig. De werkelijke veranderingen van de jaren zestig stelden niet zoveel voor.
Het onvoltooide koloniale verleden
Nederland had grote koloniale bezittingen. Na de Tweede Wereldoorlog kostte het veel moeite om de kolonin los te laten. In 1945 riep Soekarno de zelfstandige republiek Indonesi uit en maakte zich los van Nederland. De Nederlandse regering dacht door hardhandig militair ingrijpen Soekarno af te straffen. Dit ingrijpen, bekend onder de naam politionele acties, was militair succes vol, maar politiek niet. Grote landen als de VS en de SU n ook de Verenigde Naties kozen de kant van Soekarno. In 1949 erkende Nederland de on afhankelijke republiek. Indonesi groeide uit tot n van de belangrijkste landen van de Derde Wereld. De radicale Soekarno kwam in de jaren zestig ten val.

Belofte maakt schuld
Het Nederlands koloniaal bestuur had eeuwenlang een speciale band met de bevolking van de Molukken, een groep kleine eilanden ten oosten van Sulawesi. Die speciale band stamde nog uit de tijd van de voc. In de 17e eeuw hadden gouverneurs van de voc de Molukkers herhaaldelijk gruwelijk gestraft voor de opstanden die waren uitgebroken tegen de dwangmaatregelen van de voc. Behalve de gebruikelijke wreedheden werd ook de economische basis van de eilanden, het verbouwen en verhandelen van kruidnagels, vernietigd. Sinds die tijd werden de Molukkers gerecruteerd, vrijwillig of gedwongen, om als soldaat dienst te doen op de Nederlandse vloot. Dit bezorgde de Molukkers, die het Nederlands gouvernement trouw dienden, een slechte naam in de archipel. Op de Molukken werd de vorming van de Republiek Indonesi onder leiding van de Javaan Soekarno dan ook met angst tegemoet gezien. De Nederlandse regering garandeerde de Molukkers dat ze hun zelfstandigheid zouden
bewerkstelligen. In 1949 bleek dit niet te lukken. Duizenden Molukkers die in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) hadden gediend kwamen naar Nederland. Ze verwachtten dat de Nederlandse regering haar belofte zou nakomen. Toen duidelijk werd dat dit niet kon gebeuren, grepen radicale jongere Molukkers van de tweede generatie naar hardhandige strijdmethoden. In de jaren zeventig werd Nederland enige malen opgeschrikt door kapingen en gijzelingen, om inlossing van de beloften af te dwingen.
Het koloniaal bezit aan de andere kant van de wereld, Suriname en de Antillen, had een heel ander karakter. Het hele Caribisch gebied is een etalage van culturen en godsdiensten uit de hele wereld. Naast de oorspronkelijke bewoners, de Indianen, zijn er invloeden merkbaar uit alle Afrikaanse culturen; ook hebben er Fransen gezeten, Engelsen, Spanjaarden, Portugezen en Hollanders en Zeeuwen. Het gebied is al eeuwen befaamd vanwege de grootscheepse smokkel en piraterij. In de
17e en 18e eeuw kwamen joden uit alle Europese landen naar het gebied. Nederland en Engeland hebben er Javaanse en Maleisische contractarbeiders heengebracht. Die brachten hun godsdienst, de islam, mee. Omdat de verbindingen goed waren, richtten veel Amerikaanse en Europese zendingsgenootschappen hun energie op het Caribisch gebied. Daardoor zijn talloze varianten op het christendom sterk vertegenwoordigd, van luthers tot katholiek, van hernhutters tot baptisten. Daar kwamen nog tienduizenden Hindostanen bij, met hun eigen geloof en tradities. Het Caribisch gebied is ook de wieg van het zwarte verzet tegen de slavernij. Zeventig jaar voordat de slavernij in de VS werd afgeschaft, vond op Haiti een opstand plaats onder aanvoering van de legendarische Toussaint L'Ouverture, die als eerste(!) Napoleon een nederlaag toebracht. De verscheidenheid in het gebied is zo groot dat discrimineren haast niet kan, zou je denken. Toch bestaan er wel degelijk spanningen tussen de verschillende bevolkingsgroepen.
Dat patroon zien we ook in Suriname. Hindostanen, Creolen, Javanen, Indianen en Marrons vormen de hoofdstromingen in Suriname. Stuk voor stuk groepen met een sterke eigen cultuur die in het bestuur van Suriname moesten samenwerken. Tot 1975 werden de spanningen gedempt door de Nederlandse aanwezigheid. Rond die tijd namen de spanningen tussen Hindostanen en Creolen toe. Toen Suriname in 1975 onafhankelijk werd, kwamen scherpe politieke tegenstellingen aan het licht. Dat veel Surinamers weinig vertrouwen hadden in de politieke en economische toekomst van hun land, bleek uit de omvangrijke emigratie naar Nederland en de VS. Niet zonder reden, zou blijken. In 1980 nam het leger onder aanvoering van Desi Bouterse de macht over. Bouterse werd aanvankelijk welwillend bekeken. Men zag in deze sergeant een soort krachtfiguur die wellicht het 'Surinaamse natio-
