WAAROM BESTUDEREN WE DE GESCHIEDENIS VAN
ONS EIGEN LAND?
Als je het Nederland van nu vergelijkt met het Nederland van honderd jaar geleden, dan valt een groot aantal verschillen op. Rond 1900 leefde Nederland van landbouw en handel. Het had voor zo'n klein land grote en winstgevende koloniale bezittingen. We houden ervan Nederland rond 1900 voor te stellen als een rustig en gezapig land; het land van de dokter, de dominee en de notaris, een land van mest en mist en koude regen. Een saai land dat zijn koeien melkte en de centen uit de kolonin opstreek.
'In Nederland wil ik niet sterven, en in de natte grond bederven' schreef de dichter Slauerhoff. Van hem is ook de uitspraak 'Liever heimwee dan Holland.' Toch was die rust schijn. Achter de burgerlijke en fatsoenlijke leefwijze broeiden allerlei conflicten. Daarbij ging het niet alleen om de verschillen tussen arm en rijk. Er waren ook godsdienstige en culturele tegenstellingen. Nederland is altijd een land van minderheden geweest. En die hebben zich altijd flink geroerd. Dat die tegenstellingen niet tot een explosie hebben geleid, is volgens sommige geleerden meer geluk dan wijsheid. Anderen vinden dat goed te verklaren: het kwam door de emancipatie van grote groepen Nederlanders. We zullen zien hoe binnen vijftig jaar een min of meer geslaagde emancipatie plaatsvond. Dat is de hoofdschotel in dit hoofdstuk. Er zijn ook bijgerechten. De bevolking verdrievoudigde binnen een eeuw. Dat had gevolgen voor natuur en landschap. Mensen moesten niet alleen wonen, maar ook werken, autorijden en recreren. Of Nederland daardoor vol is, is maar de vraag. Die vraag wordt ook gesteld in verband met immigratie. Sinds een jaar of twintig is er sprake van vrij uitgebreide immigratie naar de landen van de Europese Unie, dus ook naar Nederland. Dat leidde tot aanpassingsproblemen en spanningen; maar of het op zichzelf een probleem is, is (alweer) de vraag. Nederland veranderde van een land van blanke, blozende boeren in een multiculturele samenleving waar het broodje shoarma en de Vietnamese loempia heftig concurreren met de bruine boterham met pindakaas.
