helpen. Hij kon ze ook. goed gebruiken. Hij was
secretaris-generaal, zeg maar de centrale regelneef van de partij, en daardoor had hij nogal wat invloed op benoemingen en sollicitaties. Binnen korte tijd zat de subtop van de partij en het ambtenarenapparaat vol met door Stalin benoemde medewerkers. Deze 'apparatsjiks' waren trouw door dik en dun en Trotski raakte binnen de partij in een isolement. De dood van Lenin was ook in Stalins voordeel. De levende Lenin had nog tegen hem gewaarschuwd, maar de dode Lenin werd door niemand meer vereerd dan door Stalin. Hij maakte van Lenin de eerste communistische heilige en Stalin was natuurlijk zijn erfgenaam.
basis in de zware industrie. Hoogovens, mijnbouw, olie, elektriciteitsproduktie, zware machines, landbouwtractoren, trucks, locomotieven en spoorlijnen zouden in korte tijd van het traditionele Rusland een hypermoderne industrile wereldmacht maken. Twee perioden van vijf jaar moesten genoeg zijn om dit doel te bereiken. Voor elke periode werd een plan gemaakt. In zo'n vijfjarenplan werden enorme aantallen genoemd, dat stond goed. En die aantallen werden gehaald, zelfs overtroffen. De Russen en het westen stonden beiden paf van deze geweldige ontwikkeling: verdubbeling of soms verdrievoudiging van de produktie in vijf jaar. Daar staken de groeicijfers
van Europa en de VS schriel tegen af. In deze moderne droomstaat was natuurlijk geen plaats voor zoiets ouderwets als een boer. De boerenstand moest verdwijnen, want boeren waren gevaarlijke wezens die aan grondbezit, godsdienst en traditie hechtten. Bovendien moest de landbouw de industrialisatie betalen, met export van graan bijvoorbeeld. Dus ook voor de landbouw kwam er een plan. Elk boerendorp in Rusland moest veranderen in n bedrijf, een kolchoz. Zo'n kolchoz kreeg dan uit de stad een produktieplan en dat moest onder toezicht van een trouw partijlid uitgevoerd worden. Stalin begreep goed dat de boeren hier weinig voor voelden. Hij nam zijn toe-
vlucht tot massale terreur, terechtstellingen en deportaties om dit doel te bereiken. In de Oekrane, een welvarende staat waar het verzet hardnekkig was, hongerde hij de bevolking uit door middel van een beleg. Naar schatting enige miljoenen doden waren het resultaat. Om de onwillige kolchozboeren het goede voorbeeld te geven, werden sovchozen opgericht. Dat waren staatsbedrijven die model stonden voor de landbouw zoals Stalin zich die voorstelde. De hardhandige collectivisatie van de landbouw leidde tot discussies in de partij. Ook daar maakte Stalin een einde aan door de partij te zuiveren van al zijn mogelijke tegenstanders.
De dictatuur van Stalin
In 1927 liet Stalin zien hoe machtig hij was. Trotski werd de partij uitgewerkt. Trotski was, zo luidde de beschuldiging, een scheurmaker in de partij en een verrader van de revolutie. Omdat er in de partij geen tegenstander van Stalin meer te vinden was, werd deze visie door niemand tegengesproken. Trotski werd verbannen naar Siberi en later het land uitgezet. Hij werd in 1940 in Mexico vermoord. Trotski verdween niet alleen uit de politiek, maar ook uit de geschiedenisboeken en encyclopedien. Dit was de eerste stap in de vestiging van een totalitaire staat.
Stalin voelde, heel anders dan Trotski, niets voor een wereldrevolutie. Hij vond het een veel beter plan als alle communistische partijen van de wereld zouden bijdragen aan de opbouw van een sterke Sovjet-Unie. Hij keerde de zaak dus om. Hoc dat sterke land eruit moest zien, wist Stalin ook al. Het zou een industrile superstaat moeten worden. Zo'n superstaat had zijn economische
