Iwan en Peter
Rond 1600 was er in Europa maar weinig belangstelling voor Rusland. Alleen handelaren vonden al eeuwenlang de weg naar de kuststeden aan de Oostzee, waar ze pelzen, honing en graan kochten. Voor de meeste Europeanen was Rusland niet meer dan een naam. een wreed en ijskoud sprookjesland, ver achter de horizon van de bekende wereld. Dat de grootvorst van Moskovi, Iwan, zich in 1547 tot tsaar (=keizer) van alle Russen had laten kronen, was in Europa dus nauwelijks bekend.
Vanaf dat moment werd Rusland dus vanuit Moskou geregeerd door tsaren. Tsaar Iwan pakte de zaken al direct zeer grondig aan: hij moordde een groot deel van de Russische adel uit. Het le-
kerde hem de bijnaam Iwan de Verschrikkelijke op. De Verschrikkelijke Iwan spande zich ook in om zijn rijk uit te breiden. Toen hij in 1584 stierf, had hij heel Europees Rusland in handen.
De Europese droom van Peter de Grote
In het begin van de 17e eeuw kwam de familie Romanov aan de macht. Uit die familie kwam ook tsaar Peter de Grote, die rond 1700 regeerde. Peter de Grote wilde Rusland veranderen. Hij vergeleek zijn land met de landen in West-Europa en zag dat het op alle terreinen enorm achterliep. Tweemaal reisde hij heel Europa door om de moderne staten aandachtig te bestuderen. Zo moest het in Rusland ook worden, vond hij. Uit alle Europese staten bracht hij nieuwe ideen mee. Net als in Engeland wilde hij van de kerk een staatskerk maken. Net als in Frankrijk wilde hij zijn land indelen in districten. Net als in Pruisen (in
het Duitse rijk) wilde hij het leger moderniseren. En Veneti vond hij zo mooi, dat hij Italiaanse bouwmeesters liet komen om een nieuwe hoofdstad te bouwen.
Een nieuwe hoofdstad was volgens tsaar Peter nodig, want Moskou lag hem te ver landinwaarts. Een hoofdstad moest een handelsstad zijn en handelssteden lagen aan zee. De naam van de nieuwe hoofdstad, die de poort naar het westen moest worden, werd Sint Petersburg.
Tsaar Peter voerde ook wiskunde-onderwijs in, stichtte een zeevaartschool en liet vele Westeuropese boeken in het Russisch vertalen. Denk trouwens niet dat alle Russen warm liepen voor deze hervormingen. De meesten vonden het maar niks. Maar Peter de Grote had weinig geduld met tegenstanders. Hij gebruikte geen argumenten, maar dwang. De adel wilde hij taken laten verrichten in leger en bestuur dan moesten ze dus allemaal maar in de nieuwe hoofdstad komen wonen. Om dat te kunnen betalen moesten de boeren meer pacht op gaan brengen. Zij werden lijfeigenen van de adel.
Al met al is het Peter niet echt gelukt om zijn land tot een westerse staat om te toveren. Hij hield op veel terreinen geen rekening met de tradities. En daar waren de Russen juist zeer aan gehecht.
