WAAROM BESTUDEREN WE DE GESCHIEDENIS VAN
AMERIKA EN RUSLAND?
In de 20e eeuw waren Rusland en Amerika lange tijd de machtigste landen van de wereld. In de vorige eeuw was dat nog niet zo: en of het in de volgende eeuw nog zo zal zijn, zullen we moeten afwachten. Toch is de grote rol die deze twee landen in onze tijd hebben gespeeld (en nog spelen) al voldoende reden om hun geschiedenis te bestuderen. Als we de geschiedenis van Rusland en Amerika kennen, zullen we de geschiedenis van de am eeuw beter begrijpen.
Een Nederlandse schrijver heeft Amerika eens 'spiegel en vergrootglas' van het westen genoemd. Een spiegel omdat Europa zichzelf in Amerika terugziet. Veel Amerikanen stammen namelijk af van Europese immigranten, en van die Europese afkomst vind je nog altijd talloze sporen terug. Een vergrootglas omdat in Amerika alles veel groter is. Als we iets nogal overdreven vinden zeggen we wel eens: 'typisch Amerikaans'. Maar is dat wel zo? Is het eigenlijk niet 'typisch Europees', alleen wat groter uitgevoerd?
Rusland kunnen we geen spiegel van Europa noemen. Als we van dit land een beeld zoeken, komen we uit bij een foto: een foto van een ver familielid. Net als Europa heeft Rusland een lange geschiedenis en een lange christelijke traditie. Net als Europa zou je Rusland een standenmaatschappij kunnen noemen, zelfs tot aan het begin van onze eeuw. In dat opzicht lijkt Rusland op Europa. Maar de geschiedenis heeft in Rusland een andere loop genomen. Terwijl in Europa na 1500 enorm veel veranderde (denk maar aan de Hervorming, de Renaissance, de Ontdekkingsreizen en de Franse revolutie), bleef in Rusland veel bij het oude. In dit onvoorstelbaar grote land, met zijn strenge winters en hete zomers, veranderde tot 1860 niet zo heel veel. Het leven in de tienduizenden dorpen leek in 1860 nog veel op dat in 1560. We zullen zien hoe snel de ontwikkelingen na 1860 gingen.
Nederland heeft met beide landen een bijzondere band gehad. Hoe dat precies zit kun je in de laatste paragrafen van dit hoofdstuk lezen.
