Het moderne gezicht van de Franse tijd
In de 'Franse tijd' kreeg het ingeslapen Nederland op veel terreinen een moderner gezicht.
Het bestuur van de gewesten werd vervangen door een centraal, landelijk bestuur. We noemen dat centralisatie. Je begrijpt dar de Franse bondgenoten dat veel handiger vonden dan overleggen met de afzonderlijke gewesten.
Er werden algemene belastingen ingevoerd. Belasting werd vooral geheven over grond- en huizenbezit Voor die belastingen was het handig als de overheid wist wie eigenaar was van welk stuk grond. Om dat in kaart te brengen werd het 'kadaster' opgericht. Verder was het van belang om een goede administratie te hebben van de inwoners van het land. Zo ontstond de 'burgerlijke stand' De stedelijke overheid moest gaan bijhouden wie er geboren werden en wic er stierven. Om die administratie overzichtelijk te houden was een erfelijke familienaam wel weer erg handig. Onder de burgerij was dit al lang gebruik, maar in een dorp heette je gewoon Simon Adriaans-zoon. Je zoon noemde je bijvoorbeeld weer Adriaan, zodat die weer bekend stond Adriaan Simonszoon. De kerk hield dat allemaal zo nauwkeurig mogelijk bij. maar een centrale regeling met familienamen werkte beter. Een groot deel van onze achternamen komt dus uit die tijd. Het uitzoeken van stambomen vel& Bon is dan ook een stuk moeilijker dan erna. Er waren mensen die zichzelf naar een adellijke familie noemden, of naar de plaats van herkomst. Kleuren waren ook populair; Oranje alleen wat minder dan Zwart of (de) Bruin.
Ook het onderwijs werd hervormd. Er werden eisen gesteld aan de kennis van de onderwijzers. terwijl examens de kennis van leerlingen moesten toetsen. Leerplicht bestond trouwens nog nier.
De overheid ging op allerlei terreinen toezicht houden. De handel kwam onder toezicht te staan van Kamers voor Koophandel. De gilden werden afgeschaft. Maten en gewichten werden, naar Frans voorbeeld, ondergebracht in het metrieke stelsel. De kilo, de meter en de liter werden vaste maten voor gewicht, lengte en inhoud. Dat was praktisch. want daardoor kwam er een einde aan de verwarring over maten als voet, duim, el, pint en mijl.
De Franse tijd was voor Nederland dus vooral een periode van snelle modernisering. In gebieden die buiten de Franse heerschappij vielen, duurden dit soort hervormingen veel langer. Engeland ging pas in 1977 (gedeeltelijk) over op het metrieke stelsel. In de Verenigde Staten bestaat nog steeds geen burgerlijke stand.
Nederland wordt een koninkrijk
In 1806 schoof Napoleon Schimmelpenninck weer aan de kant en benoemde zijn jongere broer, Lodewijk Napoleon, tot koning van het Koninkrijk Holland. Toen Lodewijk Napoleon zich kwam voorstellen kon hij het woord 'koning' nauwelijks uitspreken. Het werd zoiets als 'conn' - met een zwaar Frans accent. Kwaadsprekers en grappenmakers hadden het al gauw over 'het konijn' als ze over de koning spraken.
De kersverse koning had echter het beste voor met de 'Ollanders'. Hij zag dat de politiek van Napoleon slecht was voor Holland. Vooral het verbod op de handel mei Engeland vond hij on-
zinnig. De grootschalige smokkel op Engeland liet hij dan ook op zijn beloop.
Napoleon had er waarschijnlijk niet op gerekend dat zijn jongere broer zijn eigen gang zou gaan. In 1810 zette hij hem weer aan de kant. Het Ko ninkrijk Holland werd bij Frankrijk ingelijfd Nederland verloor dus alle zelfstandigheid. Dr inlijving betekende ook dat alle Nederlandse mannen dienstplicht moesten vervullen in het Franse leger. De rijkeren konden deze dienstplicht afkopen. Als zij hadden ingeloot voor de dienst, huurden ze een arme drommel als plaatsvervanger.
Toen Napoleon in Rusland en bij Leipzig verslagen werd, bloeide er in Nederland een sterk nationaal gevoel op. Men zag in dat er een einde moest komen aan de verdeeldheid uit de oude Republiek. Op het Congres van Wenen besloten Engeland, Rusland, Oostenrijk en Pruisen dat Frankrijk aan zijn noordgrens een sterke buur moest krijgen. Daarom werden Nederland en Belgje samengevoegd tot n koninkrijk het Koninkrijk der Nederlanden. Daarover meer in hoofdstuk 5.
