WAAROM BESTUDEREN WE EUROPA IN DE PERIODE 1400-1600?
De periode 1400-1600 is een periode van grote veranderingen in Europa. Door die veranderingen is de Europese samenleving van 1600 moeilijk te herkennen voor iemand die in 1400 leefde. Stel je eens voor dat een edelman uit 1400 tweehonderd jaar later op zijn landgoed rondstapt. Hij verbaast zich over de zelfstandigheid van 'zijn' boeren. Een koopman kijkt nieuwsgierig naar de goederen die in de stad verhandeld worden, en vooral naar de hoeveelheden. Hij kijkt naar de mensen die er rondlopen, naar de kleding van rijke burgervrouwen. Stedelingen staan versteld als ze zien tot welke omvang hun stad is uitgegroeid. Geleerden kijken watertandend naar de rijen boeken die in de bibliotheken te vinden zijn. Schilders betasten onwennig het doek van een schilderij, is het cht een plat vlak? Hoe bestaat het. Een gelovige stapt de Oude Kerk in Amsterdam binnen. Waar zijn de heiligenbeelden gebleven? Gelukkig maar dar ze het allemaal niet hebben hoeven meemaken. Wat er in Europa na 1400 veranderde, is voor iemand die in de 14e eeuw leefde niet van belang. Voor ons wel, omdat de geschiedenis een stempel op het heden heeft gedrukt.
In dit hoofdstuk zullen we zien dat er vanaf de 14e eeuw grote belangstelling ontstond voor de cultuur van de oudheid. je zou kunnen zeggen dat de oudheid 'opnieuw werd geboren'. Het Franse woord voor wedergeboorte is 'renaissance'.
In de 16e eeuw kwam er een einde aan de eenheid in de christelijke kerk. Ontevredenheid over het doen en laten van de geestelijken, van de pastoor in het dorp tot de paus in Rome, bestond al heel lang. In de 16C eeuw richtte een aantal hervormers eigen kerken op. Een groot deel van de bevolking sloot zich bij deze 'protestantse' kerken aan. Sinds die tijd is er niet langer n christelijke kerk; er zijn katholieken, lutheranen, calvinisten, wederdopers en ga zo maar door.
Ook in de handel vonden ingrijpende veranderingen plaats. We spreken zelfs van een 'commercile revolutie'. Wat daar precies mee bedoeld wordt, zullen we in S6 zien.
De laatste vier paragrafen van dit hoofdstuk gaan over Nederland. Ook daar veranderde nogal wat. In een oorlog die tachtig jaar duurde, wisten de noordelijke gewesten zich los te maken van hun heer, de koning van Spanje. Als Republiek der Verenigde Nederlanden zouden zij een 'Gouden Eeuw' tegemoet gaan.
